Βία ανηλίκων στο δρόμο και νεανική παραβατικότητα – Ένα από τα πιο έντονα κοινωνικά φαινόμενα των τελευταίων ετών
Η βία ανηλίκων στο δρόμο και η νεανική παραβατικότητα αποτελούν ένα από τα πιο έντονα και ανησυχητικά κοινωνικά φαινόμενα των τελευταίων ετών στην Ελλάδα. Οι επιθέσεις στον δρόμο δεν είναι πλέον μεμονωμένα περιστατικά, αλλά συνδέονται με οργανωμένες ομάδες και «συμμορίες» με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.
Η τρέχουσα κατάσταση, τα αίτια και οι τρόποι αντιμετώπισης συνοψίζονται στα εξής:
Τι συμβαίνει σήμερα στους δρόμους (Η εικόνα του φαινομένου)
-
- Δημιουργία «συμμοριών»: Οι ανήλικοι οργανώνονται σε ομάδες με σκοπό την επίδειξη ισχύος. Συχνά οριοθετούν «περιοχές» (π.χ. συγκεκριμένες πλατείες, σταθμούς ΜΜΜ, εμπορικά κέντρα) και επιτίθενται σε άλλα παιδιά που θεωρούν «ξένα» ή πιο αδύναμα.
- Βίαιες ληστείες και επιθέσεις: Η παραβατικότητα περιλαμβάνει από λεκτικό εκφοβισμό και απειλές μέχρι ξυλοδαρμούς, μαχαιρώματα και ληστείες για ασήμαντες αφορμές (π.χ. για ένα κινητό, λίγα ευρώ ή ακόμα και για ένα ζευγάρι παπούτσια).
- Η κουλτούρα της «επίδειξης» στα Social Media: Οι επιθέσεις συχνά βιντεοσκοπούνται από τους ίδιους τους δράστες και ανεβαίνουν σε πλατφόρμες όπως το TikTok ή το Instagram. Η βία χρησιμοποιείται ως «τρόπαιο» για την απόκτηση στάτους και αποδοχής μέσα στην ομάδα.
Ποια είναι τα κύρια αίτια;
Οι ειδικοί (όπως ψυχολόγοι και εγκληματολόγοι) επισημαίνουν ότι το πρόβλημα είναι βαθιά κοινωνικό:
-
- Κρίση στην οικογένεια: Έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας και επίβλεψης από τους γονείς, παραμέληση, ή ακόμα και βίωση περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας.
- Ψηφιακή απομόνωση και εθισμός στις οθόνες: Η υπερβολική έκθεση σε βίαια βιντεοπαιχνίδια και μέσα κοινωνικής δικτύωσης μειώνει την ενσυναίσθηση των παιδιών και τα εξοικειώνει με τη βία.
- Ανάγκη για ένταξη: Οι έφηβοι, στην προσπάθειά τους να βρουν ταυτότητα και να νιώσουν «άτρωτοι», στρέφονται σε παραβατικές ομάδες αν δεν βρίσκουν υγιή διέξοδο στο σχολείο ή την οικογένεια.
- Αποκόλληση λόγω καραντίνας: Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις του εγκλεισμού της πανδημίας διέκοψαν την ομαλή κοινωνικοποίηση των παιδιών, αυξάνοντας την επιθετικότητα.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η πολιτεία και οι αρμόδιοι φορείς κινούνται σε δύο άξονες:
- Καταστολή & Αστυνόμευση: Αυξημένες περιπολίες της Ελληνικής Αστυνομίας σε πλατείες και σημεία συγκέντρωσης νέων, καθώς και αυστηροποίηση των ποινών για τους ανήλικους δράστες αλλά και για τους γονείς τους (για παραμέληση εποπτείας ανηλίκου).
- Πρόληψη & Υποστήριξη: Ενίσχυση του ρόλου των σχολικών ψυχολόγων, λειτουργία ειδικών τηλεφωνικών γραμμών υποστήριξης και ενημέρωση των γονέων ώστε να αναγνωρίζουν έγκαιρα τα σημάδια παραβατικής συμπεριφοράς ή θυματοποίησης του παιδιού τους.
